Ook jagers-verzamelaars hadden cariës

Search Dental Tribune

Ook jagers-verzamelaars hadden cariës

E-Newsletter

The latest news in dentistry free of charge.

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.
Ernstig tandbederf in het gebit van een jager-verzamelaar. Foto: Isabelle De Groote
Marieke Epping

By Marieke Epping

di. 18 februari 2014

save

LONDEN – Jagers-verzamelaars in de late steentijd hadden ook al last van cariës, veroorzaakt door het eten van noten. Onderzoekers van The National History Museum in Londen vonden bij skeletten van een groep jagers-verzamelaars in Marokko een vergelijkbare prevalentie van cariës als in de huidige populatie.

Dat cariës tegenwoordig veel voorkomt, is te wijten aan de hoge inname van koolhydraatrijk voedsel zoals suikers en bewerkte granen. Koolhydraten vormen de ideale voedingsbodem voor cariogene mondbacteriën, waaronder Streptococcus mutans. Over het algemeen wordt een hoge prevalentie van cariës gekoppeld aan een agrarische samenleving, die afhankelijk is van zelf verbouwd koolhydraatrijk voedsel. Onderzoekers van The National History Museum ontdekten dat deze veronderstelling mogelijk niet klopt.

In de gebitten van 52 volwassen skeletten van jagers-verzamelaars vonden de onderzoekers bij meer dan de helft van de elementen sporen van cariës. Slechts drie individuen hadden geen gaatjes. De skeletten waren afkomstig uit een grot in het oosten van Marokko. Deze grot is in de steentijd veel gebruikt als tijdelijk onderkomen, blijkt uit archeologische vondsten. Zo vonden de onderzoekers naast de skeletten ook sporen van grote hoeveelheden eikels en pijnboompitten, die erop wijzen dat de jagers-verzamelaars deze opsloegen als voedselvoorraad. Deze koolhydraatrijke noten werden dus veel gegeten, wat de cariës verklaart.

Het onderzoek zet de opvatting dat een hoge prevalentie van cariës gekoppeld is aan een agrarische samenleving, op losse schroeven. Al duizenden jaren eerder dan de eerste agrarische samenlevingen was er kennelijk een opkomst van cariogene mondbacteriën, veroorzaakt door een hoge koolhydraatinname. Het aantal gevallen van cariës bij deze jagers-verzamelaars is zelfs vergelijkbaar met de prevalentie in onze huidige samenleving, terwijl voorheen werd gedacht dat ons dieet nu veel meer koolhydraten bevat dan in de tijd van de jagers-verzamelaars.

Aan de andere kant kan het opmerkelijk genoemd worden dat een vergelijkbare prevalentie werd gevonden, omdat mondzorg en preventie tegenwoordig op een hoog niveau staan. De onderzoekers gaan hier niet direct op in, maar ze ontdekten wel dat cariës niet het enige gebitsprobleem van de jagers-verzamelaars was. Naast de vele gaatjes zagen ze ook veel slijtage aan het occlusale oppervlak. Dit is waarschijnlijk veroorzaakt doordat veel van het voedsel werd gemalen, waarbij kleine scherfjes van de maalsteen afsprongen en in het voedsel terechtkwamen. Bovendien was het gebruikelijk om de bovenste middelste snijtanden te verwijderen, bij het bereiken van de (jong-) volwassen leeftijd. Gecombineerd met de cariës en de slijtage is het de vraag hoe goed de jagers-verzamelaars überhaupt konden kauwen. (bron: PNAS)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

advertisement
advertisement