Franca Overtoom – assistent-scheidsrechter

Mijn ouders hielden niet zo van voetbal, maar mijn broers, zussen en ik wel. Mijn broer Willie is profvoetballer geweest en ik voetbalde zelf ook. Toen ik tien jaar was, vonden mijn ouders me heel onzeker en leek het hun een goed idee dat ik scheidsrechter zou worden bij de voetbalvereniging, om meer zelfvertrouwen te krijgen. Ik vond het helemaal niet leuk. Als scheidsrechter krijg je doorgaans vooral kritiek en heel weinig complimenten. Maar ik had afgesproken het in ieder geval één seizoen te doen. Toen groeide ik in mijn rol en begon ik het steeds leuker te vinden. Als je leert om te gaan met het commentaar, zit de uitdaging vooral in het werk zelf, in het begeleiden van de wedstrijd.

Internationale wedstrijden

Om scheidsrechter te worden voor de KNVB, moet je een cursus volgen. Als je jong en talentvol bent, aan de fysieke eisen voldoet en opvalt, kom je in het talententraject. Als je dat vier jaar succesvol doorloopt, en je bent een van de beteren van je lichting, stroom je door naar het betaald voetbal. Ik ben nu assistent-scheidsrechter en assistent videoscheidsrechter in de Keuken Kampioen Divisie en de Eredivisie. Ik heb in het vrouwenvoetbal ook grote internationale wedstrijden gevlagd. Ik ben twee keer naar het EK geweest, een keer naar de Olympische Spelen, een keer naar het WK, waar ik de troostfinale had, en ik heb de finale van de Champions League gevlagd.

Vorig jaar vond ik het belangrijk om een keuze te maken tussen daarmee doorgaan of me focussen op mijn carrière als tandarts. Ik heb toen besloten om afscheid te nemen als international bij de vrouwen. Aan de ene kant had ik niets meer te wensen over, en aan de andere kant werd het steeds lastiger te combineren. Ik ben in dienst van Defensie en werk als tandarts bij de Marine in Den Helder, maar volg sinds twee jaar de opleiding tot parodontoloog bij ACTA, wat ik heel leuk vind. De dagen waarop internationaal gespeeld wordt, zijn ook belangrijke dagen op mijn opleiding. Ik had het gevoel twee dingen half te doen, dat voelde niet goed. Daarom ben ik nu enkel nog in Nederland assistent-scheidsrechter. Op maandagmiddag hoor ik waar ik in het weekend als assistent- scheidsrechter werk. Dat maakt plannen moeilijk.

Eerste vrouwelijke official

In de Eredivisie was ik de eerste vrouwelijke official. Nu zijn we met zijn tweeën; er is ook een vrouwelijke vierde official. In het amateurvoetbal is maar 1% van de scheidsrechters vrouw, dus in dat opzicht is het in het betaald voetbal beter. Dat er maar zo weinig vrouwelijke scheidsrechters zijn, is niet omdat de voetbalwereld zo conservatief is. Ik denk dat dat wel meevalt. Het is wel echt een mannenwereld. Maar de functie van scheidsrechter is een leiderschapsfunctie en je ziet in de maatschappij dat vrouwen in die functies overal nog in de minderheid zijn. Ik denk niet dat de voetbalwereld er niet voor openstaat.

Om mee te kunnen draaien in het betaald voetbal, moeten we voldoen aan bepaalde fysieke eisen. Dat is helaas niet voor veel vrouwen weggelegd. Assistent-scheidsrechters moeten 30 meter kunnen afleggen in 4,7 seconden en scheidsrechters moeten 40 meter in 6,0 seconden kunnen sprinten. In de conditietest moeten assistent-scheidsrechters 75 meter afleggen in 15 seconden, en daarna 25 meter in 20 seconden. En dat 40 keer achter elkaar. Voor scheidsrechters zijn die eisen nog iets strenger. Mijn vrouwelijke voorgangers is dat helaas niet gelukt. Nu is het afwachten wat de volgende generatie doet.

Het zou mooi zijn als het meer genormaliseerd zou zijn dat er vrouwelijke scheidsrechters zijn. Uiteindelijk maakt het niet uit of de scheidsrechter een man of een vrouw is. Diegene moet er staan vanwege zijn of haar kwaliteiten. En iedereen moet het werk goed kunnen uitvoeren. In sommige stadions heb ik bijvoorbeeld geen kleedkamer. Dat zou wel verbeterd kunnen worden. Dat ik een vrouw ben, speelt voor de spelers geen rol. Voor supporters soms wel. Ik denk wel dat er veel opmerkingen op de tribune worden gemaakt over het feit dat er een vrouw langs de lijn loopt.

Foute beslissing

Er wordt sowieso veel geroepen vanaf de tribune, maar ik ben gewoon bezig met mijn eigen taak. Je bent onderdeel van het spel. Mijn plek op het veld is de mooiste plek om de wedstrijd te volgen. Nu ik in grote stadions werk, krijg ik ook minder mee van de kritieken. Ik hoor het vaak niet, omdat er zoveel supporters zijn. Na afloop zeggen mensen wel eens: ‘wat erg wat er allemaal over jou wordt geroepen’, maar ik heb geen idee.

Natuurlijk baal ik er wel eens van als ik een foute beslissing neem, maar in de Eredivisie heb je vanwege de VAR het voordeel dat je nooit naar huis gaat met een wedstrijdbepalende fout. Ik heb afgelopen seizoen een foute beslissing genomen, en dat vindt iedereen dan onbegrijpelijk. Maar mensen weten niet hoe het is om op het veld te staan en in een split second een beslissing te nemen. Op beeld kan iets heel duidelijk zijn, maar dat hoeft op het veld niet zo te zijn. Het is een dynamisch spel. Maar ik hecht minder waarde aan een supporter die mijn beslissing op het veld niet begrijpt dan aan een boze patiënt. Dat vind ik vervelender, want mijn werk als tandarts heeft een grotere impact op die persoon. Ik vind het in het voetbal vooral belangrijk om te weten waar mijn fout vandaan komt en hoe ik het een volgende keer anders kan doen.

Mensen inspireren

In het verleden droomde ik nog wel van een internationale carrière bij de mannen, maar je kan helaas niet alles waarmaken. Ik heb nu meer gekozen voor mijn maatschappelijke carrière. Maar ik hoop wel dat ik nog steeds mensen inspireer om te laten zien dat als je iets graag wil, je dat kan bereiken. Ook als het nog niet eerder door iemand anders is gedaan.

Bij het komende WK ben ik natuurlijk supporter van het Nederlands elftal en hoop ik op mooi voetbal. Ik kijk natuurlijk wel anders naar de wedstrijden dan de meeste supporters, ook omdat ik wil dat de scheidsrechters een goede prestatie neerzetten, zeker mijn Nederlandse collega’s. Er zijn ook vrouwelijke scheidsrechters geselecteerd voor het WK, dus ik hoop dat zij ook in actie komen.