DT News - Netherlands - Tandartsen en tandartsassistenten bij de Nationale Zorgreserve

Anne Doeleman

di. 29 september 2026

Bewaar

Stel, er doet zich een nieuwe pandemie, een nieuw virus of een natuurramp voor. Als zorgreservist kan je dan een steentje bijdragen aan de continuïteit van zorg. Sinds eind vorig jaar kan je je ook als (gepensioneerde) mondzorgprofessional aanmelden als zorgreservist. Waarom zou je dat doen? En wat kan en mag je doen? De Nationale Zorgreserve en drie mondzorgprofessionals die zich als zorgreservist hebben aangemeld, geven antwoord.

De Nationale Zorgreserve (NZR) is een landelijk georganiseerde en getrainde burgerreserve voor de zorg in crisistijd. Tijdens crisissituaties faciliteert de NZR het contact tussen zorgreservisten en zorgorganisaties, voor continuïteit van de zorg. Een crisis kan bijvoorbeeld zijn: het lokaal opleven van een virus, een natuurramp, een pandemie of grote vluchtelingenstromen.

Waarom zijn sinds vorig jaar ook mondzorgprofessionals welkom bij de NZR?

Waar voorheen vooral artsen, verpleegkundigen en verzorgenden zich konden aanmelden, kunnen nu ook andere beroepsgroepen met een zorgdiploma zich aanmelden als zorgreservist bij de Nationale Zorgreserve. De groei van het netwerk van zorgreservisten is noodzakelijk in onzekere tijden, zegt de Nationale Zorgreserve. "Deze verruiming is hard nodig," zegt Charlotte de Schepper, bestuurder Stichting Extra Samen (SES), uitvoerder van de Nationale Zorgreserve. "We weten immers niet wat een volgende crisis zal vragen. Iedereen met een zorgachtergrond kan in crisistijd van betekenis zijn. Met deze uitbreiding kunnen we de zorg in Nederland beter voorbereiden op wat mogelijk komen gaat."

Welke mondzorgprofessionals kunnen zich aanmelden?

Het gaat om (gepensioneerde) tandartsen, orthodontisten, mka-chirurgen en gediplomeerde tandartsassistenten. Op dit moment hebben ongeveer 100 mondzorgprofessionals zich aangemeld als zorgreservist. In totaal heeft de NZR nu zo’n 5.500 zorgreservisten.

Kan je je ook met een verlopen BIG-registratie opgeven als zorgreservist?

Op dit moment mogen tandartsen met een verlopen BIG-registratie niet worden ingezet als zorgreservist. Maar tandartsen van wie de BIG-registratie is verlopen mogen zich zeker aanmelden, zegt de NZR. “We weten namelijk niet hoe de crisiswetgeving op dat moment in elkaar zit en het zou kunnen zijn dat tandartsen door een opfriscursus bijvoorbeeld mogen vaccineren, ook met een verlopen BIG-registratie.”

En hoe zit het dan met mondhygiënisten?

Mondhygiënisten kunnen zich op dit moment nog niet aanmelden als zorgreservist. “In oktober 2025 hebben we onze takenpakketten uitgebreid, maar daarbij zijn mondhygiënisten nog niet meegenomen,” zegt de NZR-woordvoerder. “Uiteindelijk kunnen in een crisissituatie vrijwel alle (zorg)competenties van waarde zijn, omdat we nooit precies weten welke uitdagingen een volgende crisis met zich meebrengt. Daarom sluit ik niet uit dat mondhygiënisten bij een toekomstige uitbreiding alsnog worden opgenomen.”

Wat kunnen mondzorgprofessionals betekenen in tijden van crisis?

Binnen de Nationale Zorgreserve werken zorgreservisten met duidelijke, vastomlijnde takenpakketten. Per takenpakket is nauwkeurig vastgelegd welke taken mogen worden uitgevoerd, passend bij de opleiding, ervaring en bevoegdheden van de zorgreservist. Gediplomeerde mbo-opgeleide tandartsassistenten vallen onder takenpakket 1C. De zorgreservist uit dat pakket:

heeftmedische basiskennis en de bijbehorende vaardigheden behorend bij de functie;
heefttaken die de directe zorgverlening aan patiënten faciliteren en optimaliseren;
biedtonder andere logistieke, praktische, technische ondersteuning variërend van administratieve taken tot het assisteren bij medische handelingen en patiëntenbegeleiding.

Het takenpakket van tandartsen (4C en 4D) bestaat op dit moment uit ‘het bieden van tandheelkundige zorg’.

Maar tandartsen mogen meer dan enkel mondzorg verlenen, laat de Nationale Zorgreserve desgevraagd weten. Tandartsen mogen bijvoorbeeld ook vaccineren en verdoving zetten. “Met de competenties die zij meebrengen, zoals medicatiekennis, pijnbestrijding en injecteren, kunnen mondzorgprofessionals in crisistijd een waardevolle bijdrage leveren bij diverse zorgorganisaties,” aldus de NZR.

Waarom zijn de KNMT en de NZR onlangs een samenwerking gestart?

De samenwerking is erop gericht om zoveel mogelijk mensen met een zorgachtergrond enthousiast te maken voor de Nationale Zorgreserve en om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk zorgorganisaties zich alvast aansluiten bij de NZR. Door een goede voorbereiding in deze tijd, de zogenoemde koude fase, zijn alle partijen er klaar voor op het moment dat zich een noodsituatie voordoet. Met een groot en divers netwerk van zorgreservisten kan de zorgsector beter opschalen, de continuïteit van zorg waarborgen en extra zorgprofessionals inzetten waar en wanneer dat nodig is, aldus de NZR.

Hoe werkt het oproepen van zorgreservisten?

Als er sprake is van een tijdelijke noodsituatie kan een zorgorganisatie via de website van de Nationale Zorgreserve de hulp inroepen van zorgreservisten. Op basis van competenties, bevoegdheden, werkervaring en woonplaats worden deze hulpvragen vervolgens gematcht met zorgreservisten. Zijn zorgreservisten akkoord met de match, dan komen ze in actie; ze werken samen met de vaste zorgprofessionals van de zorgorganisatie. Afhankelijk van hun kwalificaties ondersteunen ze bij algemene verrichtingen of voeren ze gespecialiseerde taken uit. Als de situatie onder controle is stromen ze weer uit.

Ben je als zorgreservist verplicht om bij te springen in crisissituaties?

Nee, als zorgreservist ben je niet verplicht om bij te springen in crisissituaties. Op het moment dat zich een crisissituatie voordoet en je wordt opgeroepen, kun je zelf afwegen of je beschikbaar bent. “Daarbij begrijpen we dat persoonlijke omstandigheden een rol kunnen spelen. Denk bijvoorbeeld aan zorgtaken voor kinderen, mantelzorgverplichtingen of andere situaties waardoor inzet op dat moment niet mogelijk is. Tegelijkertijd gaan we ervan uit dat we op de zorgreservisten kunnen rekenen als het erop aankomt,” aldus de woordvoerder van de Nationale Zorgreserve.

Krijg je als zorgreservist betaald?

Ja. Wanneer je wordt ingezet, krijg je gewoon betaald volgens de geldende cao.

Kan je ook scholing volgen bij de Nationale Zorgreserve?

Ja, zorgreservisten krijgen na aanmelding direct toegang tot een online leerplatform met meer dan 200 trainingen, waarvan een groot deel geaccrediteerd is. Daarnaast organiseert de Nationale Zorgreserve praktijkgerichte trainingsdagen. Tijdens deze bijeenkomsten oefenen zorgreservisten vaardigheden, bereiden zij zich voor op mogelijke inzet tijdens een crisis en wisselen zij ervaringen uit met andere zorgprofessionals. De trainingen en cursussen zijn in principe niet verplicht. Wel moedigt de Nationale Zorgreserve deelnemers aan om gebruik te maken van het aanbod, met name wanneer bepaalde kennis of vaardigheden een opfrissing kunnen gebruiken. De NZR vindt het belangrijk dat iedere zorgreservist de e-learning Crisisvaardigheden volgt, waarin zorgreservisten leren wat een crisis is, welke soorten crisissituaties er zijn en wat dat voor de zorg betekent. Ook leren ze wat hun rol is en welke vaardigheden zij nodig hebben als ze als zorgreservist worden ingezet tijdens een crisis.

George Wijnsouw, tandarts in Almere: “Als zorgreservist voel ik me nog nuttig”

“Ik ben 66 en ben aan het nadenken over of ik zal stoppen met werken of niet. Ik zit een beetje op dat omslagpunt. Als ik helemaal niks meer doe, voel ik me ook zo nutteloos. Vorig jaar hoorde ik dat je je als tandarts ook kan opgeven voor de Nationale Zorgreserve. Ik heb de organisatie gebeld met de vraag wat ik als tandarts zou kunnen betekenen. De medewerkster die ik sprak, zei: jullie kunnen in ieder geval goed prikken. Dat kan goed van pas komen bij het zetten van vaccinaties en dergelijke. Ik dacht: helemaal goed, dan heb ik toch nog iets en voel ik me nog nuttig.

In de coronapandemie heb je gezien wat voor gekkenhuis het was, met alle priklocaties. Daar heb je zoveel mensen voor nodig. Het leek mij goed om daar in een mogelijke volgende crisis aan mee te doen. Ik hoop dat het niet nodig is, maar als het zo is, dan heb ik er zeker geen problemen mee om zorg te verlenen. Twintig jaar geleden had ik er misschien toch wat anders over gedacht. Toen had ik me waarschijnlijk ook wel opgegeven als zorgreservist, maar was ik zo druk met van alles. Dat merk ik ook aan mijn dochter. Zij is gipsverbandmeester en ik sprak met haar over de Nationale Zorgreserve. Zij zei: ik ben druk zat. Dat had ik vroeger misschien ook gehad.

Ik denk niet dat wij als tandartsen veel meer kunnen bieden dan mondzorg. Aan de andere kant zijn dingen misschien wel rap te leren, als je niet bang bent om het te doen. En ik ben ook helemaal niet te beroerd om dat te doen. Wat mij opviel, is dat de Nationale Zorgreserve goed bezig is. Ze verzorgden bijvoorbeeld van alles bij de Nijmeegse vierdaagse, waar ik dit jaar voor de twaalfde keer aan meedeed. Zo ontving ik van de NZR een 4Daagse-noodpakket met onder meer zonnebrandcrème, blarenpleisters en een poncho.”

Debbie Fredriks, was tandartsassistent, nu procesbegeleider UWV: “Ook als je niet meer in de zorg werkt, kun je zorgreservist worden”

“Ik heb in 2021 mijn opleiding tot tandartsassistent afgerond en kort gewerkt als assistent. Ik kwam erachter dat dit niet helemaal mijn vakgebied was en ben iets anders gaan doen. Maar toen ik een podcast luisterde van oud-commando Dai Carter, waarin hij reclame maakte voor de Nationale Zorgreserve, heb ik me aangemeld. Ik dacht: mijn diploma tot tandartsassistent ligt nu in de la. Als ik daar nog iets mee zou kunnen doen, is dat natuurlijk altijd fijn. Ik wil graag iets kunnen betekenen in geval van nood. Ik vind het heel belangrijk dat je er voor je medemensen bent en wil graag mensen helpen. Ook als je niet meer in de zorg werkt, kan je dus zorgreservist worden.

Door de Nationale Zorgreserve kan ik worden opgeroepen voor werk in de mondzorg, maar mocht ik in tijden van nood iets anders kunnen betekenen in de zorg, dan sta ik daarvoor open. Ik kan sowieso administratief werk en triage doen. Tandheelkunde is een specifiek vakgebied, maar in elk zorgbedrijf zijn protocollen die ik snel kan oppikken. Ik kan in de backoffice in elk zorggebied bijspringen, denk ik. Ook kan ik bijvoorbeeld op de sterilisatieruimte werken.

Mijn partner werkt bij Defensie. Door hem krijg ik nog meer mee wat er speelt in de wereld. Ik ben er hierdoor meer mee bezig dan iemand die alleen ’s avonds het nieuws kijkt, denk ik. Het is een dagelijks gespreksonderwerp aan tafel. Op mijn werk bij het UWV heb ik uitgebreid verteld dat ik zorgreservist ben. Ik heb ook een flyer op kantoor opgehangen. Ik vind het belangrijk om voor een stukje bewustwording te zorgen, dat vrede en rust in de wereld in deze tijd niet meer vanzelfsprekend is. We zijn het zo gewend, maar het kan van de ene op de andere dag anders zijn.”

Laura Beunk, tandarts in Zevenaar en tandarts-docent Radboud Universiteit: “In de coronapandemie kon ik gelijk aan de slag als prikker”

“Ik vind het moeilijk om op mijn handen te zitten als er overduidelijk zorgpersoneel nodig is, dus tijdens de coronapandemie heb ik een paar jaar mensen gevaccineerd. Ik vond het heel tof om vakoverstijgend te werken. Ik werkte met verpleegkundigen en artsen en vond het heel leuk om op een andere manier dan enkel als tandarts de zorg te zien. Die kruisbestuiving tussen verschillende disciplines was een geluk bij een ongeluk. Als het dan toch crisis is, leer je nog iets bij. Maar vooral: op deze manier kon ik me nuttig maken buiten mijn eigen beroep.

Met diezelfde insteek heb ik me vorig jaar gelijk aangemeld bij de Nationale Zorgreserve. Ik vind het een heel goed idee dat zorgprofessionals die het leuk vinden om zich in te zetten in een crisissituatie, direct oproepbaar zijn. Dat je niet op het moment dat er een crisis uitbreekt nog mensen moet gaan zoeken die het eventueel zouden willen doen, maar dat je een lijstje hebt van mensen die zeggen: kom maar op met die uitdaging, gaan we doen.

Ik zou graag andere mondzorgprofessionals willen uitnodigen: meld je aan bij de Nationale Zorgreserve en draag wat bij als je dat kunt en je je daar comfortabel bij voelt. Met hoe meer zorgprofessionals we zijn, hoe sterker we staan. We moeten onszelf als tandartsen op waarde schatten. Bij tandartsen heerst een beetje het idee dat we niks kunnen, buiten de tandheelkunde. Maar dat is echt onzin. We hebben medische kennis, zijn over het algemeen crisisbestendig en zijn het gewend om een probleemoplossingscyclus te doorlopen. We zijn ook handig genoeg om ons een beetje te laten omscholen. Je kunt niet van ons verwachten dat we als ambulancepersoneel kunnen functioneren, maar we kunnen echt wel wat doen in een stukje crisismanagement.

Dat merkte ik ook in de coronatijd. We hebben als tandartsen medische achtergrondkennis, zijn gewend aan omgaan met medicatie en vloeistoffen en kunnen goed prikken. Dat dat nu even niet in de mond was, maar in een arm, maakte eigenlijk niet zoveel uit. Ik heb vooraf een online training gedaan over intramusculair injecteren en een dag een praktijktraining. Toen kon ik aan de slag, omdat ik als tandarts al zoveel wist.”

To post a reply please login or register

VGerelateerde artikelen

Tandartsen nu ook welkom in de Nationale Zorgreserve

NIJMEGEN – Ook tandartsen en tandartsspecialisten zijn vanaf oktober welkom in de Nationale Zorgreserve. Dit netwerk wordt ingezet als de zorg onder druk ...

Tandartsen cruciaal bij detectie en aanpak alcoholisme

LONDEN – In een recent gepubliceerd rapport over alcoholmisbruik in het Verenigd Koninkrijk benadrukken onderzoekers het belang van de rol van ...

Machtsstrijd bij pensioenfonds tandartsen

AMSTERDAM – De machtsstrijd tussen de beroepsvereniging en het bestuur van de Stichting Pensioenfonds Tandartsen en Tandarts-specialisten bereikt een ...

Tandartsen openen deuren op Nationale Ouderendag

Minder dan 6 op de 10 mensen tussen de 70 en 80 en minder dan 40% van de 80-plussers zag in 2014 een tandarts. Om het belang van een gezonde mond voor ...

"Veel tandartsen hebben koudwatervrees bij tandletsel"

De behandeling van tandletsel hoort thuis bij de tandarts algemeen practicus. Dat vindt niet alleen de KNMT, het is ook de opvatting en vurige wens van ...

Komt er een cao voor tandartsassistenten?

Voor tandarts- en preventieassistenten is er al bijna twintig jaar geen collectieve arbeidsovereenkomst (cao) meer. Tot eind 2022 gold er een KNMT ...

Compleet en volwassen nascholingspakket voor tandartsassistenten

Vorig jaar startte Quality Practice met een nieuw programma, speciaal voor tandartsassistenten. Inmiddels zit het eerste jaar voor QP Assistenten erop en ...

“Voorlichting tandartsen schiet tekort bij plaatsen kronen”

HOUTEN – Tandartsen schieten tekort bij de voorlichting over het plaatsen van kronen. Dit meldt de Consumentenbond. Aan meer dan driekwart van de ruim...