DT News - Netherlands - Amerikaans onderzoek vindt verband tussen fluoride en betere cognitieve prestaties tieners

Dental Tribune International

ma. 9 maart 2026

Bewaar

MINNEAPOLIS, VS ‒ Sinds de verkiezing van Donald Trump tot president in 2024 is de discussie over waterfluoridering in de Verenigde Staten steeds meer gepolitiseerd. Dit komt grotendeels doordat minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy jr. ingaat tegen de wetenschappelijke consensus door waterfluoridering te koppelen aan verschillende gezondheidsproblemen, waaronder een lagere IQ-score. Een grote, nationaal representatieve Amerikaanse studie heeft daarom onderzocht of blootstelling aan fluoride ‒ dat in grote delen van de VS wordt toegevoegd aan het drinkwater om cariës te voorkomen ‒ in de kindertijd verband houdt met cognitieve uitkomsten in de adolescentie en op latere leeftijd. Het onderzoek levert belangrijke inzichten op voor het voortdurende debat over fluorideringsbeleid.

De relatie tussen waterfluoridering en intelligentieniveaus is uitgebreid onderzocht, maar eerder onderzoek werd soms beperkt door de gehanteerde studieopzet, zoals niet-representatieve steekproeven of onvoldoende correctie voor verstorende factoren. De hier besproken studie onderzoekt hoe fluorideblootstelling op niveaus die gebruikelijk zijn in de VS samenhangt met cognitieve prestaties in de adolescentie en rond de leeftijd van 60 jaar. In tegenstelling tot eerdere onderzoeken, die zich vaak richtten op populaties die werden blootgesteld aan extreem hoge fluorideconcentraties, evalueert deze analyse blootstellingen binnen het aanbevolen bereik van ongeveer 0,7 mg/l. Er werd gebruikgemaakt van de High School and Beyond-cohortstudie, een grote longitudinale dataset van meer dan 58.000 studenten die in 1980 werden geselecteerd en tot in de volwassenheid werden gevolgd.

In grote delen van de Verenigde Staten wordt al sinds de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw fluoride toegevoegd aan drinkwater, wat de mondgezondheid significant heeft verbeterd. Ongeveer 63 procent van de Amerikanen heeft toegang tot gefluorideerd water.

De onderzoekers combineerden gedetailleerde gegevens over gemeentelijk fluorideringsbeleid met metingen van natuurlijk voorkomend fluoride in grondwater om deelnemers te classificeren op basis van fluorideblootstelling tijdens de jeugd: gedurende de hele kindertijd, gedeeltelijk of helemaal niet. Cognitieve uitkomsten werden bepaald aan de hand van toetsen op het gebied van lezen, wiskunde en woordenschat in het laatste jaar van de middelbare school en een algemene cognitietest rond de leeftijd van 60 jaar.

Na correctie voor sociaaleconomische, demografische en geografische factoren vond de studie consequent positieve verbanden tussen aanbevolen fluorideblootstelling en cognitieve prestaties van adolescenten. De geschatte voordelen waren bescheiden, maar consistent over alle cognitieve metingen. De auteurs schrijven: “We vinden robuust bewijs dat jongeren die worden blootgesteld aan aanbevolen fluorideniveaus in drinkwater beter presteren op toetsen in wiskunde, lezen en woordenschat op de middelbare school dan leeftijdsgenoten die nooit aan deze fluorideniveaus waren blootgesteld.”

Bij volwassenen waren de cognitieve uitkomsten eveneens positief geassocieerd met de aanbevolen fluorideblootstelling tijdens de adolescentie, hoewel de effecten kleiner en statistisch niet significant waren. Aanvullende analyses, ontworpen om verschillen tussen gemeenschappen door beleid uit te sluiten, suggereerden dat de gevonden verbanden waarschijnlijk niet werden veroorzaakt door bredere sociale of economische factoren.

Hoewel de auteurs verschillende beperkingen van de studie noemen ‒ zoals het ontbreken van gegevens over daadwerkelijke fluoride-inname ‒ maakt het onderzoek duidelijk dat de bewering dat de in de VS gebruikelijke niveaus van waterfluoridering schadelijk zijn voor de cognitieve ontwikkeling niet klopt. In plaats daarvan wijzen de resultaten erop dat aanbevolen fluorideblootstelling mogelijk bijdraagt aan betere academische prestaties in de adolescentie en geen nadelige invloed lijkt te hebben op het cognitief functioneren op latere leeftijd.

Het artikel, getiteld ‘Childhood fluoride exposure and cognition across the life course’, werd op 21 november 2025 online gepubliceerd in Science Advances.

Nederlandse situatie
Van nature komen kleine hoeveelheden fluoride voor in het Nederlandse drinkwater. In Tiel startte vanaf 1953 een onderzoek naar de effecten van het toevoegen van extra fluoride aan het drinkwater op cariës. De bevolking werd hier niet over geïnformeerd. In de jaren zestig werd in meer Nederlandse gemeenten fluoride aan het drinkwater toegevoegd. Hoewel het effect positief was en het aantal gaatjes verminderde, was er veel weerstand tegen. In de jaren zeventig stopte de drinkwaterfluoridering in Nederland.
Het huidige advies in Nederland is om vanaf het eerste tandje te beginnen met één keer per dag poetsen met een peutertandpasta met fluoride en voor kinderen vanaf 5 jaar en volwassenen twee tot drie keer per dag te poetsen met een fluoridetandpasta voor volwassenen. De laatste neemt de weerstand tegen fluoride in tandpasta in bepaalde kringen toe en wordt gewezen op mogelijke (niet wetenschappelijk onderbouwde) risico’s van fluor.

To post a reply please login or register

VGerelateerde artikelen

Onderzoek toont verband tussen parodontitis en alzheimer

NEW YORK – De ziekte van Alzheimer staat in sommige gevallen in verband met chronische parodontitis. Dat blijkt uit Deens-Amerikaans ...

Bekroond onderzoek toont verband tussen diabetes en parodontitis

De jaarlijkse publicatieprijs van de Vereniging Medisch Tandheelkundige Interactie (VMTI) is uitgereikt aan ACTA-promovenda Laura Ziukaite. Zij ontving de ...

Onderzoek naar het verband tussen gebitsslijtage en de kwaliteit van leven

LONDEN, Verenigd Koninkrijk/Nijmegen – Patiënten met ernstige vormen van gebitsslijtage kunnen een restauratieve behandeling nodig hebben. Het kan ...

Verband tussen cannabisgebruik en parodontitis

DUNEDIN, NIEUW-ZEELAND – De gezondheidseffecten en bijwerkingen van marihuanagebruik zijn al lang en breed besproken door artsen, wetenschappers, ...

Mogelijk verband tussen parodontitis en erectiestoornissen

GUANGZHOU, CHINA – Mannen met parodontitis lopen drie keer meer kans op erectiestoornissen. Dat blijkt uit onderzoek van de Jinan University in Guangzhou....

Kruisbestuiving tussen onderwijs, onderzoek en patiëntenzorg

NIJMEGEN – Geen geschreeuw van de daken en geen extravagante intrede, maar dat maakt dr. Bas Loomans en drs. Hanneke Huijs-Visser niet minder trots. ...

Verband tussen roken tijdens zwangerschap en tandartsangst

TURKU, Finland – Tandartsangst heeft gevolgen voor tandheelkundige behandelingen, omdat het ervoor kan zorgen dat patiënten de zorg uitstellen. Dit ...

Geen verband tussen zwangerschapsdiabetes en slechte mondgezondheid

HELSINKI, FINLAND – Sommige wetenschappers geloven dat chronische orale en tandheelkundige infecties een rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van ...

Verband tussen goede mondgezondheid en herstel drugsverslaving

SALT LAKE CITY, VS – Een betere mondgezondheid kan de resultaten van therapie voor drugsverslaving verbeteren. Dat blijkt uit onderzoek naar het effect ...