Leveren alle inspanningen op gebied van preventie op de lange termijn iets op? Ik denk het wel: in mijn eigen praktijk hebben patiënten merkbaar minder wortelkanaalbehandelingen en restauraties nodig. Maar één praktijk zegt natuurlijk niets en mijn waarneming is uiteraard gekleurd. Daarom ben ik in de kerncijfers mondzorg van de NZa gedoken, op basis van vijf jaar Vektis-gegevens. De uitkomst is beter dan ik had verwacht.
Grotere praktijken, meer preventie
Al jaren zien we een trend richting grotere praktijken met meer preventieassistenten, mondhygiënisten en stoelen. Volgens onderzoek van de KNMT had een praktijk in 2014 gemiddeld 2,6 stoelen, ten opzichte van 3,3 in 2023 (bron: Staat van de mondzorg).
Die extra ruimte voor preventie leidt tot een begrijpelijke vraag van verzekeraars: wat kost dat en wat levert het op? Vorig jaar liet Infomedics op basis van zijn eigen declaratiegegevens zien dat het aantal gedeclareerde codes per zorgverlener daalde ten opzichte van de jaren ervoor en dat dit op een trend begon te lijken. Een goede aanleiding om grondiger naar de landelijke cijfers te kijken.
Geen enorme aanwas aan patiënten
De Vektis-cijfers bevatten de gedeclareerde mondzorg bij de basisverzekering en de aanvullende verzekering tussen 2020 en 2025. Die declaraties zijn afkomstig van ongeveer 56% van de bevolking. Het aantal patiënten in deze populatie steeg met 2,3%, terwijl de totale bevolking in dezelfde periode met 3,3% groeide. Van een enorme toename van verzekerde patiënten is dus geen sprake. Deze groep loopt eerder iets achter op de bevolkingsgroei.
Aantal patiënten mondzorg 2020-2025. Bron: Vektis via NZa.
Preventie 30% duurder geworden?
Als je de hoofdstukken M en T als maat neemt voor preventieve zorg, dan zijn de kosten daarvan met 30,3% gestegen. Dat wordt soms gebruikt om aan te tonen dat de kosten onhoudbaar hard stijgen. Ik ga ervan uit dat het aandeel parodontale chirurgie en de M05 in dit totaal niet significant zijn veranderd en dat de M01, M02 en M03 en de T042, T043 en T044 nog steeds het grootste, stabiele deel vormen.
In dezelfde periode stegen de tarieven met 24%, terwijl de consumentenprijsindex van het CBS steeg met 25%. De mondzorgtarieven hebben de inflatie dus niet volledig gevolgd. Corrigeer je de omzet in M en T voor de tariefstijging en voor het aantal patiënten, dan blijft er van die 30% dus vrijwel niets over. Het aantal patiënten dat een preventiebehandeling kreeg, is volgens Vektis licht gestegen, terwijl per patiënt het bedrag aan preventie in vijf jaar nagenoeg gelijk is gebleven en het aantal T-codes is gedaald.
Stijging tarieven en inflatie.
Kosten hoofdstukken M en T, nominaal en gecorrigeerd voor tarief en aantal patiënten.
Wat mij betreft is dat teleurstellend. Als er één ding is dat ik na dertig jaar aan de stoel durf vast te stellen, is het dat een gezonde mond ergere problemen voorkomt. Ik had daarom graag een grotere groei gezien van het aantal mensen dat voor preventiebehandelingen naar de praktijk komt.
Een kwart minder wortelkanaalbehandelingen
Om te bepalen of preventie iets oplevert, keek ik ook naar hoofdstuk E. De omzet is daar behoorlijk gedaald, nog vóór correctie van de tariefstijging. Het aantal patiënten dat een E-code kreeg, daalde met 24%, terwijl de cijfers laten zien dat er niet veel minder mensen komen. Corrigeer je de uitgaven voor de indexatie, dan lijken ook de uitgaven per behandelde patiënt te dalen. Waarschijnlijk zijn er dus minder mensen die twee of meer wortelkanaalbehandelingen in één jaar nodig hebben.
Aantal patiënten met een E-code en omzet hoofdstuk E, 2020–2025.
Een andere verklaring zou kunnen zijn dat mensen niet meer komen voor behandeling, of dat ze het element eerder laten extraheren. Of dat mensen met slechte gebitten de Vektis-populatie hebben verlaten en dat hier gezonde mensen voor in de plaats zijn gekomen. Zo’n grote verschuiving in de patiëntpopulatie in zo’n korte tijd vind ik onwaarschijnlijk. Je verwacht eerder het omgekeerde: juist iemand met een gaaf gebit zegt zijn aanvullende verzekering op, omdat die financieel geen zin meer heeft.
Vullingen en kronen dalen het hardst
Voor de restauraties heb ik de directe en indirecte restauraties als geheel bekeken. De omzet in die categorie daalde in vijf jaar met 5%. Dat lijkt bescheiden, maar de tarieven stegen in deze periode met 24%. Gecorrigeerd voor de indexatie is de reële omzet uit vullingen en kronen met ruwweg een kwart gedaald, en per patiënt nog iets meer. Ik kan dat niet anders lezen dan dat het aantal vullingen en kronen per patiënt de afgelopen jaren fors aan het dalen is.
_
Omzet directe en indirecte restauraties, nominaal en gecorrigeerd voor tarief.
Wat dit betekent
In de ruim tweehonderd praktijken waar ik zelf de afgelopen jaren de cijfers heb gezien, is de trend steeds dezelfde: meer preventie, minder restauratief, maar wel uitgebreider als de patiënt daarvoor kiest. De Vektis-cijfers zijn echter de duidelijkste, landelijke aanwijzing dat het werk in de mondzorgpraktijk verschuift: minder verrichtingen per verzekerde patiënt.
Mijn conclusie: de zorg over stijgende preventiekosten is, gecorrigeerd voor inflatie en het aantal patiënten, niet terug te vinden in de cijfers. Wel daalt het aantal wortelkanaalbehandelingen en restauraties. Goed nieuws dus! Tegelijk is er nog steeds een groot tekort aan preventieassistenten, mondhygiënisten en tandartsen, die hard nodig zijn nu we steeds ouder worden en langer onze eigen tanden en kiezen houden. Daarnaast hoop ik de komende jaren nog een flinke stijging van de preventie bij de jeugd te zien. Helaas publiceert de NZa de cijfers hierover niet uitgesplitst.
Vragen of opmerkingen? Mail naar Alexander Tolmeijer, tandarts-jurist en mede-eigenaar van Dentiva (alexander@dentiva.nl).
UTRECHT – Het aantal signalen over de mondzorg dat bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) is binnengekomen, is flink gedaald. In de periode van 2012 ...
Autisme komt bij ongeveer 1% van de Nederlandse bevolking voor. Dat betekent dat vrijwel iedere mondzorgverlener in de algemene praktijk mensen met een ...
Oud goud en andere edelmetalen die vrijkomen na een extractie of verwijdering van een oude restauratie behoren toe aan de patiënt. Maar die zit vaak niet ...
Waarom zijn er patiënten die zich niet aan de regels willen houden of vervelende discussies beginnen? Hoe ga je als mondzorgverlener hiermee om? Moet je ...
Praktijkhouders en praktijkmanagers moeten na het wegvallen van het KNMT-arbeidsvoorwaardenbeleid zelf hun beloningsstructuren opzetten en onderhouden. De ...
Rugby, VK – Hoewel voorheen werd gedacht dat alleen mensen met een ongezonde leefstijl het slachtoffer werden van mondkanker, blijkt dat ook de jongere ...
Nieuwe technologieën, softwareprogramma’s en groeiende mogelijkheden om grote hoeveelheden privacygevoelige data te verwerken kunnen leiden tot privacy- ...
Opleiding
Live webinar wo. 18 november 2026 2:00 (CET) Amsterdam
De herbehandeling van een molaar in de bovenkaak na het falen van een uitgebreide amalgaamrestauratie is in de dagelijkse praktijk een oefening in controle:...
To post a reply please login or register