Internationale prijs voor ACTA-onderzoek naar behandeling slaapapneu

Kun je uitleggen wat obstructieve slaapapneu precies is?

Huang: OSA is een slaapgerelateerde ademhalingsstoornis waarbij de bovenste luchtweg tijdens de slaap herhaaldelijk gedeeltelijk of volledig dichtvalt. Daardoor daalt het zuurstofgehalte in het bloed en wordt iemand steeds wakker zonder zich daarvan bewust te zijn. Patiënten kunnen klachten hebben zoals snurken, ademstops tijdens de slaap, vaak wakker worden, vermoeidheid overdag, slaperigheid, een niet-verfrissende slaap en concentratieproblemen. Een MRA wordt tijdens de slaap gedragen en brengt de onderkaak naar voren. Daardoor ontstaat meer ruimte in de bovenste luchtweg en neemt de kans af dat die tijdens de slaap dichtvalt. Het MRA wordt voor iedere patiënt op maat gemaakt voor een optimale pasvorm. Daarnaast kan de positie van de onderkaak stapsgewijs worden aangepast via het ingebouwde verstelmechanisme van het MRA, een proces dat titratie wordt genoemd.

Waarom denken jullie dat jullie onderzoeken opvielen bij de jury?

Huang: We hebben twee onderzoeken uitgevoerd, die gebaseerd zijn op één grote dataset. In één studie onderzochten we welke factoren geassocieerd zijn met de therapietrouw, in de andere studie bekeken we of mannen en vrouwen de MRA-behandeling verschillend ervaren.

Chung: Veel onderzoeken zijn gebaseerd op kleine onderzoeksgroepen, terwijl wij werken met een grote groep patiënten uit de praktijk. Voor de metingen aan het begin van de behandeling hadden we gegevens van rond de vijfhonderd patiënten uit de kliniek van ACTA. Voor de vervolgmetingen op korte termijn beschikten we over gegevens van ruim driehonderd patiënten - niet alle patiënten zijn teruggekomen voor hun controleafspraken.

Huang: Daarnaast hebben we in onze onderzoeken veel aandacht besteed aan de ervaringen van patiënten zelf. In onderzoek naar OSA wordt vaak gekeken naar objectieve metingen, zoals de Apneu-Hypopneu Index (AHI). Deze zijn belangrijk om de ernst van de aandoening vast te stellen en het effect van de behandeling te evalueren. Voor patiënten telt echter vooral of hun klachten afnemen. Voelen zij zich minder moe? Snurken zij minder? Slapen zij beter? Daarom hebben wij juist gekeken naar deze subjectieve ervaringen.

Een belangrijk onderdeel van jullie onderzoek ging over therapietrouw. Wat voor factoren zijn geassocieerd met de therapietrouw?

Huang: Uit onze resultaten kwamen twee belangrijke factoren van patiënten naar voren om met de MRA-behandeling te stoppen. De eerste factor is het blijven bestaan van klachten. Als patiënten na enkele maanden nog steeds snurken of slaperig zijn overdag, is de kans groter dat zij stoppen met het gebruik. Mogelijk denken patiënten dan dat de behandeling niet werkt.

De tweede factor zijn bijwerkingen. Omdat het MRA de onderkaak naar voren brengt, ervaren sommige patiënten ongemak, zoals moeite met het MRA in de mond houden tijdens de slaap of pijn in de kauwspieren en kaakgewrichten. Als deze bijwerkingen blijven bestaan, stoppen sommige patiënten met de behandeling, zelfs wanneer die verder wel effectief is.

Wat kan er gedaan worden aan deze twee factoren?

Huang: Voor aanhoudende symptomen kan het MRA worden aangepast. Door de onderkaak verder naar voren te brengen, kan de effectiviteit van de behandeling toenemen en kan dit bijdragen aan het verminderen van de symptomen van de patiënt. Echter, met titratie van de positie van de onderkaak naar een meer voorwaartse positie kunnen mogelijk ook ongemak en bijwerkingen ontstaan. Het is daarom belangrijk om een balans te vinden tussen enerzijds de effectiviteit en anderzijds de bijwerkingen. Daarom zijn regelmatige controles en goede begeleiding door de tandarts, vooral in de beginfase van de behandeling, van groot belang. Gelukkig zien we in de praktijk dat veel patiënten binnen korte tijd aan het MRA wennen, waardoor eventueel ongemak en bijwerkingen vaak afnemen of volledig verdwijnen.

De tweede studie richtte zich op verschillen tussen mannen en vrouwen. Wat waren de belangrijkste bevindingen?

Chung: Wij zagen dat vrouwelijke patiënten vóór de behandeling vaker vermoeidheid overdag en ademstops rapporteerden dan mannelijke patiënten. Ook twee bijwerkingen van het MRA werden vaker door vrouwen gemeld. Dat waren een droge mond of keel en moeite om het MRA in de mond te houden. Wat betreft de effectiviteit van de behandeling vonden we geen verschillen tussen mannen en vrouwen. Het MRA bleek voor beide groepen effectief in het verminderen van de symptomen. Ook op het gebied van therapietrouw vonden we geen verschillen. Mannen en vrouwen gebruikten het MRA in vergelijkbare mate.

Wat kunnen tandartsen met deze onderzoeksresultaten?

Huang: Onze resultaten laten zien hoe belangrijk het is om patiënten tijdens de behandeling goed te begeleiden. Wanneer klachten zoals snurken of slaperigheid blijven bestaan of wanneer patiënten last hebben van bijwerkingen, neemt de kans toe dat zij stoppen met het gebruik van het MRA. Regelmatige controles zijn daarom essentieel om de behandeling waar nodig aan te passen en problemen tijdig te signaleren. Daarnaast benadrukken onze bevindingen het belang van aandacht voor de ervaringen van patiënten zelf. Niet alleen objectieve metingen, maar ook hoe patiënten hun klachten en de behandeling beleven, speelt een belangrijke rol in het succes van de behandeling.

Chung: We zagen dat vrouwen vóór de behandeling vaker bepaalde symptomen rapporteerden en ook sommige bijwerkingen vaker ervaarden dan mannen. Tegelijkertijd bleek de behandeling bij beide groepen even effectief en was de therapietrouw vergelijkbaar. Dat is een geruststellende boodschap voor tandartsen en patiënten. Tegelijkertijd onderstreept het dat het belangrijk blijft om tijdens de behandeling aandacht te hebben voor individuele verschillen in klachten en ervaringen.

Waar willen jullie je in de toekomst op richten?

Huang: We willen vooral de langetermijneffecten van de behandeling onderzoeken. Slaapapneu is een chronische aandoening en een MRA is een langetermijnbehandeling. Daarom willen we weten wat er gebeurt na drie, vijf of zelfs tien jaar.

Daarnaast willen we beter begrijpen welke factoren geassocieerd zijn met een succesvolle behandeling. Daarmee kunnen we behandelingen verder personaliseren. Iedere patiënt is anders. Sommige patiënten hebben voldoende aan een standaardbehandeling, terwijl anderen meer maatwerk nodig hebben.

We willen ook onderzoeken hoe we patiënten beter kunnen begeleiden en monitoren tijdens vervolgcontroles, zodat we problemen sneller kunnen signaleren en oplossen.

Tot slot: wat betekende het winnen van deze prijs voor jullie persoonlijk?

Chung: Het is voor mij als promovendus een mooie erkenning van het werk dat wij als team hebben verricht. En het is een belangrijke stimulans om door te gaan met het onderzoek.

Huang: Voor mij geldt hetzelfde. Ik sta als postdoc nog aan het begin van mijn academische loopbaan. Internationale erkenning op dit moment geeft veel motivatie om verder te groeien. Het is echt een eer om zo’n prijs te ontvangen.